Υπερκινητικό παιδί

Πώς του συμπεριφερόμαστε στο σπίτι και στο σχολείο

 Αναστασία Χατζιγιαννακού, Ειδική Παιδαγωγός

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας αποτελεί στις μέρες μας ένα πλέον ευρέως διαδεδομένο όρο, ανάμεσα στις οικογένειες και στο σχολείο. Μέχρι πρόσφατα όμως το Δ.Ε.Π.Υ. αποτελούσε κάτι το άγνωστο και κατά συνέπεια πολύ τρομακτικό για τους περισσότερους ανθρώπους. 

Σκοπός του άρθρου αυτού είναι να παρουσιάσει τη συμπτωματολογία, την αιτιολογία του Δ.Ε.Π.Υ., όπως επίσης και την πιο σημαντική πτυχή του θέματος που δεν είναι άλλη από το χειρισμό ενός τέτοιου παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο.

Ιστορική Αναδρομή

Πριν περίπου από 100 χρόνια έγινε μια πρώτη αναφορά στα συμπτώματα που σχετίζονταν με το Δ.Ε.Π.Υ. από τον William James. Ακολούθως ο George Still έκανε νύξη για παθιασμένα παιδιά τα οποία πιθανόν να παρουσίαζαν εγκεφαλικό τραυματισμό. Το 1949 κάποια από τα χαρακτηριστικά των σημερινών ατόμων με Δ.Ε.Π.Υ. συγκεντρώθηκαν και ονομάστηκαν ως Ελάχιστη Εγκεφαλική Βλάβη και στη συνέχεια Ελάχιστη Εγκεφαλική Δυσλειτουργία. Η ονομασία Σύνδρομο Ελλειμματικής Προσοχής, δόθηκε περίπου στα μέσα της δεκαετίας του 1970, ενώ αργότερα προστέθηκε στην ονομασία και το χαρακτηριστικό της υπερκινητικότητας με αποτέλεσμα το Σύνδρομο να ονομάζεται πια Σύνδρομο Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας.

Τι είναι το Δ.Ε.Π.Υ. Το Δ.Ε.Π.Υ. είναι μια κλινική διάγνωση, η οποία έχει να κάνει με τις αποδιοργανωτικές συμπεριφορές ενός παιδιού. Αυτού του είδους οι δυσκολίες έχουν να κάνουν με τη γενικότερη εξέλιξή του και όχι μόνο με τη σχολική ή την ακαδημαϊκή, αλλά και με τις οικογενειακές καταστάσεις που βιώνει ένα παιδί καθώς και την κοινωνική αλληλεπίδραση (Τayloe and Dowdney, 1998). Η συμπτωματολογία του Δ.Ε.Π.Υ. χωρίζεται σε δύο ουσιαστικά μέρη, στα πρωτογενή συμπτώματα και στα δευτερογενή συμπτώματα. Ως πρωτογενή συμπτώματα ορίζονται : 

• Η διάσπαση προσοχής 

• Αυθόρμητες μη ελεγχόμενες κινήσεις-Παρορμητικότητα 

• Υπερκινητικότητα 

Ως δευτερογενή συμπτώματα ορίζονται: 

• Δυσκολίες στη συμπεριφορά 

• Σχολική αποτυχία 

• Μαθησιακές δυσκολίες 

• Δυσκολίες στην κοινωνική συμπεριφορά 

Για να ξεκινήσουν όμως τόσοι οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί να ανησυχούν, θα πρέπει να υπάρχει εκδήλωση του Συνδρόμου πριν από τα επτά χρόνια της ζωής του παιδιού, όπως επίσης θα πρέπει να παρουσιάζει τα συμπτώματα για έξι τουλάχιστον μήνες. Τέλος θα πρέπει το άτομο να παρουσιάζει και μια εξελικτική απόκλιση εξαιτίας των συμπτωμάτων αυτών. 

3. Τύποι Δ.Ε.Π.Υ. και χαρακτηριστικά 

Σήμερα οι ερευνητές έχουν αποφασίσει ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τύποι Δ.Ε.Π.Υ. 

• Υπερισχύων τύπος διάσπασης προσοχής, όπου βασικό χαρακτηριστικό είναι η διάσπαση προσοχής, χωρίς όμως να υπάρχει οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό 

• Υπερισχύων τύπος υπερκινητικότητας, όπου υπάρχει έντονη παρορμητικότητα και υπερκινητικότητα αλλά δεν παρατηρείται διάσπαση προσοχής. 

• Παρουσία τόσο διάσπασης προσοχής όσο και υπερκινητικότητας, παρορμητικότητας 

Τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει ένα παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. χωρίζονται ανάλογα με τον τύπο Δ.Ε.Π.Υ., που παρουσιάζει το κάθε παιδί. Οι δυσκολίες στη συγκέντρωση ορίζονται ως ακολούθως: 

Το παιδί: 

• Δυσκολεύεται να δώσει προσοχή στις λεπτομέρειες 

• Κάνει απρόσεκτα λάθη 

• Δεν φαίνεται να ακούει 

• Δυσκολεύεται να παρακολουθήσει οδηγίες 

• Δυσκολεύεται στην οργάνωση 

• Αποφεύγει ή δεν του αρέσουν στόχοι οι οποίοι απαιτούν νοητική προσπάθεια 

• Χάνει πράγματα 

• Διασπάται πολύ εύκολα η προσοχή του 

• Ξεχνά καθημερινές εργασίες ρουτίνας 

Ερχόμενη τώρα στα χαρακτηριστικά της υπερκινητικής συμπεριφοράς και της παρορμητικότητας, αυτά ορίζονται ως ακολούθως: 

Το παιδί: 

• Ασχολείται με τα χέρια και τα πόδια του και περιφέρεται στην καρέκλα του 

• Δυσκολεύεται να παραμείνει καθιστός 

• Δυσκολεύεται να είναι ήσυχος κατά την εκτέλεση εργασιών 

• Μιλά πολύ και συνεχώς 

• Ενεργεί λες και έχει κτυπηθεί από μοτοσικλέτα 

• Απαντά προτού ολοκληρωθεί η ερώτηση που του υποβάλλεται 

• Δυσκολεύεται να περιμένει 

• Διακόπτει και ενοχλεί τους άλλους 

Θα πρέπει να τονίσουμε στο σημείο αυτό ότι, τα πιο πάνω χαρακτηριστικά θα πρέπει να υφίστανται για χρονικό διάστημα έξι τουλάχιστον μηνών, όπως επίσης θα πρέπει το παιδί να παρουσιάζει ένα αριθμό χαρακτηριστικών για να πρέπει να θορυβηθούν οι γονείς και το σχολείο.

Διάγνωση Δ.Ε.Π.Υ.Η διάγνωση του Δ.Ε.Π.Υ. είναι μια επίπονη και συστηματική διαδικασία. Η διάγνωση μπορεί να γίνει μέσω των υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ή μέσω των υπηρεσιών του ιδιωτικού τομέα. Αναμφίβολα η διάγνωση του Δ.Ε.Π.Υ. θα πρέπει να γίνει από πολυθεματική ομάδα αξιολόγησης, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει απαραίτητα Παιδοψυχίατρο ή Παιδονευρολόγο. Εκτός από τις συγκεκριμένες ειδικότητες γιατρών, στην διάγνωση για το Δ.Ε.Π.Υ. σημαντική είναι η συνεισφορά του Ειδικού Παιδαγωγού, του Λογοπαθολόγου, του εκπαιδευτικού της τάξης, στην οποία βρίσκεται το παιδί και του Εκπαιδευτικού ή Κλινικού Ψυχολόγου.

Γονείς παιδιού με Δ.Ε.Π.Υ. – Συμβουλές σε γονείς 

Αναμφίβολα τα συναισθήματα τα οποία βιώνουν οι γονείς παιδιών τα οποία αντιμετωπίζουν οποιασδήποτε μορφής απόκλιση είναι ιδιαίτερα έντονα και πολύπλοκα, στα αρχικά τουλάχιστον στάδια. Με βάση τα χαρακτηριστικά τα οποία αναφέρθηκαν παραπάνω, γίνεται κατανοητό ότι οι γονείς παιδιών με Δ.Ε.Π.Υ. πριν από την διάγνωση του παιδιού τους ζούσαν μια ιδιαίτερα έντονη κατάσταση στο σπίτι τους, μια και είχαν ένα παιδί οποίο αντιλαμβάνονταν ότι νοητικά δεν υστερούσε από τη μια, από την άλλη όμως το παιδί αυτό αντιμετώπιζε σχολική αποτυχία, δυσκολία στις κοινωνικές του σχέσεις, δυσκολίες στην οργάνωση του χρόνου και του χώρου του και πολλά άλλα προβλήματα. Συναισθήματα όπως αδυναμία, ανασφάλεια, απογοήτευση και θυμό, είναι κάποια από τα συναισθήματα που θα βιώσουν οι γονείς αυτοί. Όλα αυτά ανήκουν στη σφαίρα των φυσιολογικών συναισθημάτων, φτάνει να υφίστανται για ένα χρονικό διάστημα. Οι γονείς θα πρέπει να ανασυγκροτηθούν και να βρουν τρόπους να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες. 

Το πρώτο βήμα το οποίο θα πρέπει να γίνει από τους γονείς είναι η ενημέρωσή τους σχετικά με το Σύνδρομο Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας. Χρειάζεται να γνωρίζουν πολύ καλά ποιες είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί τους, για ποιες ευθύνεται το ίδιο το παιδί και ποιες είναι εγγενείς, δεν μπορεί το παιδί τους να τις ελέγξει. Ας μην ξεχνάμε ότι συνήθως τα παιδιά με Δ.Ε.Π.Υ. είναι αυτά τα οποία έχουν βιώσει μη κατανόηση από το εκπαιδευτικό σύστημα, αν δεν έχει εντοπιστεί το πρόβλημά τους. Δεν μπορούν λοιπόν και μέσα στο ίδιό τους το σπίτι να βιώνουν συναισθήματα απόρριψης και μη κατανόησης. Οι γονείς θα πρέπει να βοηθηθούν να αποδεχτούν τις δυσκολίες του παιδιού τους. Όσο πιο γρήγορα αντιληφθούν την πραγματική εικόνα του παιδιού τους τόσο πιο εύκολα θα βοηθήσουν το παιδί τους. Στη δύσκολη αυτή προσπάθεια κατανόησης των δυσκολιών του παιδιού τους ιδιαίτερα σημαντική είναι και η σχέση των θεραπευτών με τους γονείς. Οι γονείς θα πρέπει να ενημερωθούν για το καθετί που γίνεται στο παιδί τους και θα πρέπει να βρουν τρόπους να εφαρμόζουν όσα γίνονται στις θεραπευτικές συνεδρίες και στο σπίτι. Πολλές φορές, οι ίδιοι οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν πολύ άλλους γονείς, μια και αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες και αυτοί με τα παιδιά τους. Οι ομάδες γονέων που οργανώνει ο Σύνδεσμος Δ.Ε.Π.Υ. είναι ιδιαίτερα βοηθητικές στον τομέα αυτό. 

Πρώτη και βασική αρχή για τους γονείς ενός παιδιού με Δ.Ε.Π.Υ. είναι η ρήση ότι η πίεση ή η συνεχόμενη τιμωρία δεν επιφέρει αποτελέσματα. Οι γονείς θα πρέπει να επιδεικνύουν μεγάλη κατανόηση στο παιδί τους. Η οριοθετημένη συμπεριφορά είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το παιδί θα πρέπει να γνωρίζει από πριν ποιες συμπεριφορές του είναι αποδεκτές και ποιες όχι. Θα πρέπει ακόμη να είναι γνώστης των συνεπειών, οι οποίες θα προκύψουν σε περίπτωση που το παιδί παραβεί κάποιους κανόνες. Οι συνέπειες όμως θα πρέπει να είναι σταθερές και θα πρέπει να γίνονται με τον ίδιο τρόπο και από τους δύο γονείς. 

Η ανταμοιβή σε κάθε προσπάθεια του παιδιού, άσχετα με το αποτέλεσμα, θα πρέπει να θεωρηθεί άλλος ένας κανόνας. Οι γονείς πολλές φορές πιστεύουν ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζουν θετικά μόνο τη μεγάλη προσπάθεια του παιδιού τους. Αυτό είναι λάθος. Όποια προσπάθεια, ακόμη και η ελάχιστη θα πρέπει να αντιμετωπίζεται θετικά. 

Η ανταμοιβή πολλές φορές είναι συνώνυμη με αγορά υλικών αγαθών. Τα υλικά όμως αγαθά δεν είναι αυτά τα οποία θα κτίσουν τη σχέση με το παιδί. Το παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. χρειάζεται χρόνο, σημασία, κατανόηση και αποδοχή. Αυτά δεν μπορούν να τα δώσουν τα υλικά αγαθά. Εκείνο που θα πρέπει να κάνουν οι γονείς, είναι να προσπαθήσουν να περνούν χρόνο με το παιδί τους. Με τον χρόνο αυτό θα καταφέρουν να κατανοήσουν το παιδί τους. Μια επίσκεψη σε ένα παιχνιδότοπο, εστιατόριο, σινεμά, μια οικογενειακή εκδρομή, μπορεί να είναι ουσιαστικές αμοιβές για ένα παιδί. 

Το παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. αντιμετωπίζει δυσκολίες όσον αφορά τις επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες που κάνουμε στη ζωή μας. Για παράδειγμα ένα παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. χρειάζεται βοήθεια στο να θυμάται τι ακριβώς κάνουμε κάθε πρωί μόλις ξυπνήσουμε. Οι γονείς θα πρέπει να το γνωρίζουν αυτό και θα πρέπει να βρουν τρόπους να το θυμίζουν συνεχώς στο παιδί τους, χωρίς όμως να θυμώνουν ή να δυσανασχετούν. Ένα πρόγραμμα εικόνων για παράδειγμα είναι ιδιαίτερα βοηθητικό για την κατάσταση αυτή. Οι εντολές που δίνουν στο παιδί τους, θα πρέπει να είναι απλές και κατανοητές. Εντολές πολύπλοκες με αρκετά σκέλη, προκαλούν σύγχυση και στο τέλος ματαίωση στο παιδί, μια και δεν μπορεί να τις εκτελέσει. Για το λόγο αυτό εντολές του τύπου «πήγαινε στο δωμάτιό σου, άνοιξε το δεύτερο συρτάρι και φέρε ένα ζευγάρι μπλε κάλτσες», θα προκαλέσουν μεγάλη σύγχυση στο παιδί και καλύτερα να αποφεύγονται. 

Τέλος ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στο κομμάτι της κοινωνικοποίησης του παιδιού με Δ.Ε.Π.Υ. Τα παιδιά με Δ.Ε.Π.Υ. εξαιτίας της υπερδραστηριότητας τους, της παρορμητικότητάς τους, του αιτήματός τους για εναλλαγή δραστηριοτήτων, μπορεί να δυσκολεύονται στον τομέα της κοινωνικοποίησης. Για το λόγο αυτό θα πρέπει οι γονείς τους να δράσουν ως πρότυπα κοινωνικοποίησης. Μεγάλη θα είναι η βοήθεια των γονέων στο να δημιουργήσουν τα πλαίσια εκείνα, μέσα στα οποία το παιδί τους θα μάθει να συνυπάρχει. Ένα παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. το οποίο έχει μάθει να υπακούει σε κανόνες, θα μπορέσει συνήθως να υπάρξει και σε μια ομάδα συνομήλικων του. Τα παιδιά με Δ.Ε.Π.Υ. ενδέχεται να δυσκολευτούν στη συναναστροφή τους με μεγάλο αριθμό παιδιών. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να ξεκινήσει η συναναστροφή τους πρώτα σε επίπεδο μικρής ομάδας και αργότερα θα πρέπει να προχωρήσουν σε επίπεδο μεγαλύτερης ομάδας. 

Γενικότερα οι γονείς θα πρέπει να εφαρμόσουν τις παρακάτω πρακτικές εισηγήσεις αν έχουν στο σπίτι τους ένα παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. 

• Φτιάξτε και εφαρμόστε πιστά ένα ημερήσιο πρόγραμμα. Δώστε και στο παιδί σας ένα αντίγραφο του προγράμματος, ώστε να γνωρίζει τι ακολουθεί. 

• Φτιάξτε και εφαρμόστε πιστά απλούς κανόνες σπιτιού 

• Δίνετε απλές οδηγίες 

• Επιβραβεύετε συνεχώς την καλή συμπεριφορά 

• Σε μικρές ηλικίες μην αφήνετε ποτέ το παιδί σας μόνο του 

• Οργανώστε μια ρουτίνα διαβάσματος 

• Αν σας αγχώνει πολύ η ολοκλήρωση της σχολικής εργασίας του παιδιού σας, τότε αφήστε κάποιον άλλο να το αναλάβει. 

• Επικεντρωθείτε στην προσπάθεια που καταβάλει το παιδί σας και όχι στο μαθησιακό αποτέλεσμα 

• Επικοινωνείτε καθημερινά με τους εκπαιδευτικούς του παιδιού σας.

Το παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. στο σχολείο Η φοίτηση ενός παιδιού με Δ.Ε.Π.Υ. στο σχολικό σύστημα δεν είναι η πιο εύκολη περίοδος της ζωής του. Ο κύριος λόγος έγκειται στο γεγονός ότι το σχολικό σύστημα υπόκειται σε συνεχόμενους κανονισμούς και πρόγραμμα, παράγοντες οι οποίοι δυσχεραίνουν έντονα τη ζωή ενός παιδιού με Δ.Ε.Π.Υ. Αν το παιδί αυτό όμως είναι κατάλληλα προετοιμασμένο για την φοίτησή του στο σχολείο, τότε εκείνο το οποίο παρατηρείται στις περισσότερες φορές είναι ότι τα φαινόμενα της σχολικής αποτυχίας διαγράφονται και το παιδί διανύει μια πολύ επιτυχημένη σχολική ζωή. Αυτό όμως συμβαίνει στις περιπτώσεις εκείνες που έχει προηγηθεί η διάγνωση του Δ.Ε.Π.Υ. της ένταξης του παιδιού στο σχολείο. 

Οι εκπαιδευτικοί οι οποίοι εργάζονται με παιδιά με Δ.Ε.Π.Υ. θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα καταρτισμένοι στις προσεγγίσεις τους, ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν των προκλήσεων, οι οποίες συνοδεύουν τη φοίτηση ενός μαθητή με Δ.Ε.Π.Υ. στο σχολείο. Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει καταρχήν να ενημερωθεί για το συγκεκριμένο σύνδρομο, αφού πρώτα σιγουρευτεί ότι υπάρχει μια σωστή διάγνωση. Ακολούθως θα πρέπει να αναζητήσει συνεργάτες με τους οποίους θα μπορεί να αλληλοϋποστηρίζεται μέσα στο ίδιο το σχολικό σύστημα. Τέτοιοι συνεργάτες είναι συνήθως ο Ειδικός Παιδαγωγός, ο Λογοπαθόλος ή ο Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος. Η ενημέρωση του εκπαιδευτικού γενικής εκπαίδευσης για το ατομικό πρόγραμμα εκπαίδευσης του μαθητή είναι επιβεβλημένη. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρχει συμπλήρωση και στήριξη των εκπαιδευτικών μεταξύ τους και σίγουρα καλύτερο μαθησιακό αποτέλεσμα για το μαθητή. 

Ο μαθητής με Δ.Ε.Π.Υ. εξαιτίας της μη ύπαρξης νοητικής δυσκολίας, μπορεί πολλές φορές να εκφράσει τους παράγοντες που τον βοηθούν και αυτούς που τον δυσχεραίνουν σε μια τάξη. Καλό θα ήταν να υπάρχουν περιθώρια ατομικής συζήτησης του εκπαιδευτικού γενικής εκπαίδευσης με το παιδί, ώστε να συζητηθούν τόσο τα θέματα αυτά όσο και τα θέματα της οριοθέτησης. Το παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. κάθε χρόνο όταν ο εκπαιδευτικός είναι καινούριος, θα δοκιμάσει στις περισσότερες περιπτώσεις τα όρια. Θέλει να ψάξει και να εντοπίσει πόσο σταθερά ή χαλαρά είναι τα όρια του εκπαιδευτικού. Για το λόγο αυτό κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικό το ξεκαθάρισμα των ορίων για το μαθητή. 

Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να έχει συνεχώς στο μυαλό του ότι ένα παιδί με Δ.Ε.Π.Υ,. στις περισσότερες των περιπτώσεων, είναι παιδί το οποίο έχει ήδη βιώσει μια απόρριψη από το σχολικό σύστημα. Για το λόγο αυτό και η μάθηση και όσοι την πρεσβεύουν δεν αποτελούν θετικές εμπειρίες για το ίδιο το παιδί. Χρειάζεται πολύ μεγάλη σταθερότητα και κατανόηση για να καταφέρει λοιπόν ο εκπαιδευτικός να βοηθήσει το μαθητή. 

Το θέμα, πού θα καθίσει ο μαθητής με Δ.Ε.Π.Υ. μέσα στη τάξη κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό. Θα πρέπει να ακολουθούνται όπου είναι δυνατό οι κατάλληλες προϋποθέσεις: 

• Μακριά από παράθυρα ή από την πόρτα 

• Σε μέρος στο οποίο ο εκπαιδευτικός έχει εύκολη πρόσβαση 

• Σε μέρος στο οποίο ο εκπαιδευτικός μπορεί να έχει βλεμματική επαφή με τον μαθητή 

• Μεγάλη προσοχή στην επιλογή του παιδιού που θα κάθεται δίπλα από το μαθητή με Δ.Ε.Π.Υ. Το παιδί αυτό θα πρέπει να αποτελεί με τη συμπεριφορά του και την επίδοσή του θετικό πρότυπο για το παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. 

Η δομή και η οργάνωση της τάξης διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στην επιτυχία ή όχι ενός μαθητή με Δ.Ε.Π.Υ. στο σχολικό σύστημα. Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να φτιάχνει λίστες με τους στόχους της μέρας, όπως επίσης και για το χρονοδιάγραμμα ης μέρας. Θα πρέπει οποιαδήποτε αλλαγή του προγράμματος να κοινοποιείται στο παιδί, επειδή οι συχνές ανακατατάξεις προκαλούν μεγάλη σύγχυση στα παιδιά με Δ.Ε.Π.Υ. Οι κανόνες, οι οποίοι έχουν συζητηθεί φυσικά από πριν με τους μαθητές και με το παιδί με Δ.Ε.Π.Υ., θα πρέπει να βρίσκονται σε ευδιάκριτο μέρος στην τάξη. 

Οι οδηγίες που δίνονται κατά τη διάρκεια του μαθήματος καλό θα είναι να είναι απλές, χωρίς πολλά σκέλη και να γράφονται και στον πίνακα, να μην ανακοινώνονται μόνο προφορικά. Αναφορικά με τα διαγωνίσματα τώρα, θα πρέπει αυτά να τροποποιούνται στην περίπτωση που έχουμε ένα παιδί με Δ.Ε.Π.Υ. Οι τροποποιήσεις θα πρέπει να έχουν την εξής μορφή: 

• Μείωση του όγκου των ασκήσεων που περιλαμβάνει ένα διαγώνισμα. Θα πρέπει το παιδί να καλείται να επιλύσει της ίδιας δυσκολίας ασκήσεις αλλά μικρότερου αριθμού 

• Τα διαγωνίσματα, τα οποία υπόκεινται σε χρονικούς περιορισμούς δυσκολεύουν ιδιαίτερα τον μαθητή με Δ.Ε.Π.Υ. Αν θα κάνετε κάτι τέτοιο, φροντίστε να τον ενημερώνετε συνεχώς σχετικά με την ώρα που διαθέτει. 

• Το διαγώνισμα θα πρέπει να μην περιλαμβάνει πολλές ασκήσεις σε μια σελίδα. 

• Οι οδηγίες του διαγωνίσματος μπορούν να γίνουν με άλλο χρώμα μελανιού ή με μεγαλύτερα γράμματα. 

• Οι οδηγίες αν είναι σύνθετες μπορεί να απλοποιηθούν 

• Όχι υπερβολικά ερεθίσματα, σχήματα, φατσούλες, πάνω στο διαγώνισμα 

• Χρήση ακουστικών σε περίπτωση που βοηθά τα παιδιά να συγκεντρωθούν 

• Μετακίνηση του μαθητή από τη θέση του, αν ο μαθητής σας εκφράσει ότι μπορεί να συγκεντρωθεί καλύτερα σε άλλο χώρο κατά τη διάρκεια του διαγωνίσματος. 

• Εναλλαγή τρόπων αξιολόγησης. Κατά τη διάρκεια ενός διαγωνίσματος, ένας μαθητής με Δ.Ε.Π.Υ. μπορεί να απαντήσει γραπτώς το 33% του γραπτού του, προφορικά το 33% και στον υπολογιστή το υπόλοιπο ποσοστό. 

Κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας του μαθήματος. οι μαθητές με Δ.Ε.Π.Υ. επωφελούνται πολύ αν η διδασκαλία δε γίνεται με κοινότοπο τρόπο. Η χρήση της τεχνολογίας, με τα πολυαισθητηριακά της εργαλεία είναι ιδιαίτερα βοηθητική με τους μαθητές, γιατί καταφέρνει να κρατά το ενδιαφέρον τους αμείωτο. Η χρήση σχεδιαγραμμάτων έχει διαφανεί επίσης ότι είναι ιδιαίτερα βοηθητική, επειδή βοηθά τα παιδιά να βάλουν τις σκέψεις τους σε μια σειρά. Η τεχνική της συνεργατικής μάθησης έχει επίσης αποδειχθεί ότι είναι ιδιαίτερα βοηθητική για τους μαθητές με Δ.Ε.ΠΥ. και όχι μόνο. Απλά θα πρέπει ο εκπαιδευτικός, από προηγουμένως, να προετοιμάσει πολύ καλά το μάθημά του, ώστε να οδηγηθούν οι μαθητές του στο ποθητό αποτέλεσμα, που δεν είναι άλλο από την εκμαίευση της γνώσης. 

Επίσης οι μαθητές με Δ.Ε.Π.Υ. πολύ συχνά χρειάζονται ευκαιρίες για μια μικρή κίνηση μέσα στη τάξη. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να τους δίνονται δραστηριότητες όπως καθάρισε τον πίνακα, μοίρασε τα φυλλάδια, ενημέρωσε τη δασκάλα της διπλανής τάξης για κάτι. Η κίνηση βοηθά πολύ τους μαθητές αυτούς και θα πρέπει με κάθε τρόπο να διασφαλίζεται. Επίσης πολύ καλή είναι και η κίνηση μέσα στην τάξη υπό μορφή γυμναστικής για όλους τους μαθητές. Μπορούν για παράδειγμα οι μαθητές για μερικά λεπτά να σηκωθούν και να κάνουν ασκήσεις για τα χέρια τους ή για τα πόδια τους. 

Η καθημερινή χρήση του Τετραδίου Επικοινωνίας του μαθητή, είναι μια ιδιαίτερα σημαντική πρακτική. Το τετράδιο επικοινωνίας χρησιμοποιείται ως το μέσο, στο οποίο τόσο ο εκπαιδευτικός όσο και οι γονείς να μπορούν να ενημερώνονται για τη συμπεριφορά και επίδοση του παιδιού τους. Το Τετράδιο Επικοινωνίας αποτελεί μια μορφή ελέγχου των ορίων του μαθητή από τη μια, από την άλλη όμως αναγκάζει τόσο τον εκπαιδευτικό όσο και τους γονείς να γράφουν σε αυτό, άρα κατά συνέπεια να έχουν μια πολύ καλή και στενή σχέση και επικοινωνία.

Επίλογος Ένα παιδί το οποίο αντιμετωπίζει το Σύνδρομο της Ελλειματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, δε συνεπάγεται ότι θα έχει μια αποτυχημένη ενήλικη ζωή. Σήμερα γύρω μας υπάρχει πληθώρα ατόμων τα οποία αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες, τα οποία όμως είναι σε θέση να σπουδάσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν. Οι δυσκολίες που προκύπτουν λοιπόν μέσα από το συγκεκριμένο σύνδρομο, όταν αντιμετωπιστούν εύστοχα και έγκαιρα μπορούν να προσφέρουν μια πετυχημένη ζωή στο άτομο. Στις μέρες μας, που το καθετί διαφορετικό γιορτάζεται, οι δυσκολίες αυτές δεν αποτελούν πια στίγμα για τη ζωή του ατόμου. Είναι στο χέρι μας αν θα τις αφήσουμε να μας χαράξουν τη ζωή, ή αν θα τις ωθήσουμε να αποβληθούν από τη ζωή μας. 

ΠΗΓΗ: http://www.paidiatros.com/children/Yperkinitiko-paidi-sxolio-spiti

Πότε είναι τα παιδιά έτοιμα να… συλλαβίσουν

Οι γονείς ενθουσιάζονται όταν έρχεται η ώρα να διδάξουν στα παιδιά τους πώς να διαβάζουν. Υποψιάζομαι ότι οι περισσότεροι ξεκινούν από τον συλλαβισμό.

Ο συλλαβισμός είναι μία αναπτυξιακή ικανότητα. Μπορούμε να την εισάγουμε ήπια, να την επαναλάβουμε αργότερα και να προσφέρουμε στα παιδιά πολλές ευκαιρίες για πρακτική εξάσκηση, μέχρι να γίνει το «κλικ»! 
Γνωρίζετε όμως ότι τα παιδιά χρειάζεται να γνωρίζουν αρκετά πράγματα σε ό,τι αφορά το διάβασμα, πριν ακόμα προσπαθήσουμε να τους διδάξουμε πώς να προφέρουν τις λέξεις;

1.     Αντίληψη τυπωμένου κειμένου.

·         Αν στο σπίτι σας αγαπάτε το διάβασμα, θα έχετε διαπιστώσει ότι τα παιδιά σας έχουν ήδη αναπτύξει την αντίληψη του τυπωμένου κειμένου χωρίς ιδιαίτερες υποδείξεις από εσάς.

·         Κρατούν σωστά τα βιβλία και γυρνούν τις σελίδες προς την σωστή κατεύθυνση.

·         Γνωρίζουν ότι η κάθε λέξη στην σελίδα αντιπροσωπεύει μια ξεχωριστή λέξη – έννοια.

·         Καταλαβαίνουν ότι το κείμενο διαβάζεται από τα αριστερά προς τα δεξιά.

Πώς μπορείτε να το βοηθήσετε να αναπτύξει αυτήν την ικανότητα:

·         Διαβάζετε βιβλία στο παιδί σας, όσο πιο συχνά μπορείτε.

·         Ξεκινήστε από τον τίτλο του βιβλίου. Κάποιες φορές, δώσετε ιδιαίτερη προσοχή και στο όνομα του συγγραφέα και του εικονογράφου.

·         Φροντίσετε ώστε κάποια από τα βιβλία που διαβάζετε να έχουν μεγάλες και έντονες γραμματοσειρές και δείχνετε τις λέξεις καθώς τις διαβάζετε.

·         Δείχνετέ του διάφορες πινακίδες που βρίσκονται στο περιβάλλον του, στο κουτί των δημητριακών, την πινακίδα στοπ, στο σούπερ μάρκετ. Βοηθήστε το να καταλάβει ότι οι λέξεις βρίσκονται παντού γύρω μας.

2.     Γλώσσα και Ακουστική Ικανότητα.

Είναι άλλη μια ικανότητα που θα αναπτύξουν τα παιδιά σας πριν καταφέρουν να διαβάζουν μόνα τους.

·         Πρέπει να μπορούν να επαναλάβουν μια γνωστή ιστορία με δικά τους λόγια.

·         Να συμμετέχουν στην ιστορία, καθώς τους διαβάζετε – κάνοντας ερωτήσεις («γιατί το είπε αυτό;») και δημιουργώντας προσωπική εμπλοκή («Πόσο θα ήθελα να είχα κι εγώ τόσο πολύ παγωτό!»)

·         Μπορούν να απαντήσουν σε απλές ερωτήσεις που αφορούν το κείμενο.

Πώς μπορούμε να αναπτύξουμε την γλώσσα και την ακουστική ικανότητα:

·         Κάνετε ανοιχτές ερωτήσεις καθώς διαβάζετε. Ρωτάτε περισσότερα «γιατί» και «πως» από «ποιος» και «τι»

·         Εξηγείτε τις άγνωστες λέξεις.

·         Ενθαρρύνετε το παιδί να παίζει ρόλους – να προσποιείται.

3.     Γνώση των γραμμάτων.

·                     Πρέπει να γνωρίζει και τα κεφαλαία και τα μικρά γράμματα.

·                     Θα πρέπει να μπορεί να αναπαράγει τον ήχο του κάθε γράμματος.

Πώς να διδάξουμε την άλφα – βήτα:

·                     Ξεκινούμε από τα ονόματα των παιδιών.

·                     Μαθαίνουμε την υπόλοιπη άλφα – βήτα, διαβάζοντας σχετικά βιβλία και παίζοντας ανάλογα παιχνίδια.

·                     Ανακαλύπτουμε το κάθε γράμμα χωριστά (ίσως να μας χρειαστεί και μια εβδομάδα για το κάθε ένα)

4.     Φωνολογική και Φωνημική Επίγνωση

Καθώς μαθαίνουμε την άλφα – βήτα και παίζουμε παιχνίδια δημιουργούμε μια βάση για την φωνολογική και φωνημική επίγνωση. Τα χαρακτηριστικά των παιδιών που έχουν φωνολογική επίγνωση είναι τα εξής:

·         Μπορούν να μετρούν λέξεις

·         Μπορούν και μετρούν τις συλλαβές στην κάθε λέξη

·         Μπορούν να κάνουν ρίμα

·         Μπορούν να συνδυάσουν τους ήχους, για να φτιάξουν μια λέξη. Εάν πείτε στο παιδί σας ψ/ και /άρι/, μπορεί να το συνδυάσει και να φτιάξει την λέξη ψάρι; Ή αν του πείτε γααααααλα, καταλαβαίνει ότι μιλάτε για το γάλα;

·         Μπορούν να αναγνωρίζουν τον πρώτο και τον τελευταίο ήχο της λέξης. Δεν είναι το ίδιο με το να αναγνωρίζουν το γράμμα. Εάν δηλαδή του πείτε την λέξη βλήμα, για παράδειγμα, θα έπρεπε να μπορεί  να αναγνωρίσει τον ήχο βου, όχι το γράμμα βήτα.

·          

·         Πώς να βοηθήσουμε:

·                     Δώστε του ένα αριθμητήριο. Πείτε του μια πρόταση κανονικά και μετά επαναλάβετε την πιο αργά. Μπορεί το παιδί να μετρήσει πόσες λέξεις είχε η πρόταση;

·                     Μάθετέ του να μετράει τις συλλαβές, ξεκινώντας από το όνομά του. Προχωρήστε με άλλες γνωστές του λέξεις.

·                     Διαβάστε βιβλία με κείμενα που να έχουν ρίμα.

·                     Παίξετε παιχνίδια με τις ρίμες.

5.     Να Θέλει να μάθει να Διαβάζει.

Αν προσπαθείτε να διδάξετε στο παιδί σας να διαβάζει και καταλήγετε να εκνευρίζεστε και οι δύο, μάλλον είναι ένδειξη ότι το παιδί σας δεν είναι έτοιμο ακόμα ή το διάβασμα δεν είναι στις προτεραιότητές του. Για να καταλάβετε ότι είναι έτοιμα πρέπει να:

·                     Διασκεδάζουν, όταν τους διαβάζετε

·                     Να σας ζητούν συχνά να τους διαβάζετε δυνατά

·                     Να προσποιούνται πως διαβάζουν.

Πώς να βοηθήσουμε:

·                     Δείξτε του πόσο σημαντικό είναι το διάβασμα. Διαβάστε συνταγές, το αγαπημένο σας περιοδικό, τα μηνύματά σας, τις πινακίδες στο δρόμο.

·                     Αφήστε το παιδί να διαλέγει, αυτό, τα βιβλία που αγαπάει, για να του διαβάστε, αλλά μην δείχνετε ότι βαριέστε, όταν ζητάει ξανά το ίδιο και το ίδιο.

Πηγή:http://kindergartenideas-sofia.blogspot.gr/

TΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ-ΠΩΣ ΝΑ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΟΥΝ

“Ο καθένας μπορεί να θυμώσει, είναι εύκολο. Αλλά να θυμώσεις με τον σωστό άνθρωπο, στον σωστό βαθμό, για τον σωστό λόγο, τη σωστή στιγμή και με τον σωστό τρόπο, αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο.” – Αριστοτέλης

Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα το οποίο έχει ένα ευρύ φάσμα έντασης – μπορεί να κυμανθεί από τον ήπιο εκνευρισμό, την οργή και την επιθετικότητα. Είναι η αντίδραση σε αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως απειλή για τον εαυτό μας, τους αγαπημένους μας, ή για πράγματα που μας ανήκουν. Ο θυμός είναι το προειδοποιητικό καμπανάκι που μας λέει ότι κάτι είναι λάθος.

Όλοι μας βιώνουμε το συναίσθημα του θυμού γιατί είναι κάτι απόλυτα φυσιολογικό και υγιές. Μπορεί να μας παρακινήσει να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας και να διορθώσουμε αδικίες. Όταν τον διαχειριζόμαστε καλά, μπορούμε να κάνουμε θετικές αλλαγές στη ζωή μας και να αλλάξουμε διάφορες καταστάσεις. Από την άλλη πλευρά, όταν ο θυμός είναι πολύ έντονος, εκτός ελέγχου, σε λάθος κατεύθυνση και όταν εκφράζεται με υπερβολική επιθετικότητα, μπορεί να μας οδηγήσει στην κακή λήψη αποφάσεων, να δημιουργήσει προβλήματα στις σχέσεις μας ακόμα και στην υγεία μας.

Ίσως κάποιοι πιστεύουν πως ο θυμός κάνει καλό στα παιδιά, ακόμα και όταν συμπεριφέρονται επιθετικά, γιατί με αυτόν τον τρόπο εκφράζουν τα συναισθήματά τους. Αυτή η σκέψη έχει ένα βαθμό αλήθειας, γιατί όπως ειπώθηκε και παραπάνω, ο θυμός δεν είναι κάτι κακό και όλοι έχουν το δικαίωμα να είναι θυμωμένοι όταν αντιμετωπίζονται άδικα.

Όταν όμως απλά επιτρέπουμε στα παιδιά να εκφράζουν τον θυμό τους, ή όταν απλά τους λέμε “ξεπέρασέ το” ή “να είσαι καλός”, ή όταν πιστεύουμε πως ο θυμός των παιδιών είναι “απλώς μια φάση” που τελικά θα την ξεπεράσουν, στην πραγματικότητα τους στερούμε να μάθουν το πώς να χειρίζονται κρίσιμες στιγμές και καταστάσεις. Το ότι μπορούν δηλαδή να νιώθουν αναστατωμένοι για κάτι χωρίς όμως να χάνουν τον έλεγχο.

Τι προκαλεί θυμό στα παιδιά;

Ο θυμός στα παιδιά μπορεί να εμφανίζεται για διάφορους λόγους. Μπορεί να είναι μια αντίδραση σε αυτό που αντιλαμβάνονται ως κίνδυνο, μπορεί να είναι μια μορφή έκφρασης ή ένας τρόπος για να κηρύξουν την ανεξαρτησία τους, ή μπορεί να είναι αποτέλεσμα άλλων πρωτογενών συναισθημάτων.

Το πρωτογενές συναίσθημα για παράδειγμα μπορεί να είναι η θλίψη που νιώθει για τους καυγάδες των γονιών, ο φόβος για φυσική και συναισθηματική κακοποίηση, η απογοήτευση από τις χαμηλές σχολικές επιδόσεις, η ενοχή γιατί αισθάνεται υπεύθυνος για κάτι δυσάρεστο (πχ. διαζύγιο), η ανησυχία γιατί νιώθει ανασφάλεια στο περιβάλλον του, η ντροπή γιατί νιώθει ανάξιος, η ζήλια για κάποιο άλλο πρόσωπο, το άγχος για να είναι αρεστός. Όλα αυτά τα πρωτογενή συναισθήματα μπορούν να γίνουν η αιτία για να προκληθεί θυμός στα παιδιά.

Όπως αποδεικνύεται, τα παιδιά έχουν πολλά για τα οποία μπορεί να νιώσουν θυμό. Σε αυτό το ηλικιακό στάδιο είναι δύσκολο να ελέγξουν τις παρορμήσεις τους, να ακούσουν την άλλη πλευρά, να αναζητήσουν συμβιβαστικές ή εναλλακτικές λύσεις αν δεν έχουν τη σωστή καθοδήγηση και βοήθεια των γονιών.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Τα παιδιά παρακολουθούν τα πάντα στο περιβάλλον τους και μαθαίνουν από τον τρόπο που χειρίζονται οι γονείς και σημαντικά πρόσωπα γύρω τους τα συναισθήματά τους και καταστάσεις. Όταν τα παιδιά βλέπουν τους γονείς να είναι θυμωμένοι μαζί τους για κάτι που έκαναν, είναι ένας τρόπος για να διδαχτούν τις συνέπειες των πράξεών τους. Όταν οι γονείς είναι θυμωμένοι με κάποιον άλλον, μπορούν να δείξουν στα παιδιά πώς να αναγνωρίζουν αυτό το συναίσθημα, πώς να ελέγχουν την παρορμητική αντίδραση και πώς να αναζητούν εποικοδομητικές λύσεις.

Το να ζητούμε από ένα παιδί να πνίξει τον θυμό του δεν είναι ούτε βοηθητικό ούτε εύκολο. Ο θυμός μπορεί να διαχυθεί σε άσχετες καταστάσεις, να οδηγήσει αργότερα σε εκρήξεις ή να στραφεί προς τα μέσα. Ένας τρόπος που θα μπορούσε να βοηθήσει τα παιδιά να διαχειριστούν τον θυμό τους, είναι να αναρωτηθούν αν η οργή ή η επιθετικότητα τα βοηθά να πάρουν ή να πετύχουν αυτό που πραγματικά θέλουν. Με άλλα λόγια, να μάθουν να σκέφτονται πριν ενεργήσουν. Οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν το παιδί να ρωτά τον εαυτό του, “Τι θέλω να συμβεί;” και να του εξηγήσουν πως η εκδίκηση και τα αντίποινα δεν αξίζουν τον κόπο. Αντίθετα, το σημαντικό είναι να γίνουν κατανοητοί από τους άλλους και να προσπαθήσουν να διορθώσουν τα πράγματα.

Επίσης σημαντικό είναι να διδαχτούν τα παιδιά τεχνικές για να ηρεμούν και να κατευνάζουν τα σωματικά συμπτώματα του θυμού. Οι τεχνικές μπορεί να περιλαμβάνουν βαθιές αναπνοές, να πιουν ένα ποτήρι νερό, να μετρούν αργά μέχρι το δέκα, να πουν ένα τραγούδι για να αποσπάσουν την προσοχή τους.

Επιπλέον, τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν να εξετάζουν τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων. Είναι σημαντικό να τους βοηθήσουν οι γονείς να βλέπουν την άποψη των άλλων όπως ακριβώς θα ήθελαν να κάνουν οι άλλοι για αυτούς. Γιατί το άλλο άτομο δεν μπορεί να καταλάβει τη θέση τους; Θα μπορούσαν να βρουν έναν άλλον τρόπο για να γίνουν πιο κατανοητοί και σαφείς; Οι γονείς μαζί με τα παιδιά μπορούν να εξετάσουν διαφορετικές λύσεις και να τα βοηθήσουν να δουν πέρα από το “σε μισώ” ή “είσαι κακός”.

Τα όρια και οι συνέπειες όταν τα παιδιά βγαίνουν εκτός ελέγχου εξαιτίας του θυμού τους πρέπει να είναι ξεκάθαρα. Οι γονείς πρέπει να θέσουν τους κανόνες για το τι επιτρέπεται και τι όχι, και να ακολουθούν κατευθείαν τις συνέπειες των πράξεών τους για να βοηθήσουν τα παιδιά να σκέφτονται πριν ενεργήσουν.

Τέλος, οι γονείς πρέπει να συγχωρούν τα παιδιά και να τα αφήνουν να γνωρίζουν πως η κακή τους συμπεριφορά δεν τους μετατρέπει σε κακούς ανθρώπους. Το σημαντικό είναι να μάθουν να αναγνωρίζουν το λάθος τους και να προσπαθούν για το καλύτερο. Ο στόχος άλλωστε δεν είναι να απαρνηθούν τα συναισθήματά τους, αλλά να μάθουν πως όταν μπορούν να τα διαχειριστούν σωστά βρίσκονται ένα βήμα πιο κοντά στην ευτυχία και τη σοφία!

ΠΗΓΗ: Parentshelp.gr

ΤΑ ΟΡΙΑ ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

 Η οριοθέτηση της συμπεριφοράς είναι αυτό που βοηθά το παιδί να κατανοήσει τους κανόνες και τις προσδοκίες των γονέων του. Τα όρια που τίθενται στη συμπεριφορά καθορίζουν επίσης την ισορροπία της δύναμης και της εξουσίας στις οικογενειακές σχέσεις και συνιστούν ένα ουσιώδες στοιχείο στην ανατροφή των παιδιών.

 Πολλές μελέτες αναφέρουν ότι όταν οι γονείς θέτουν σταθερά όρια, τα παιδιά μεγαλώνουν έχοντας μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, σε αντίθεση με τα παιδιά στα οποία επιτρέπεται να συμπεριφέρονται όπως τους αρέσει. Τα παιδιά με καλή προσαρμογή έχουν τρυφερούς, περιποιητικούς και υποστηρικτικούς γονείς, οι οποίοι ασκούν έλεγχο με λογικό τρόπο και έχουν υψηλές προσδοκίες. Ο σταθερός έλεγχος που δεν περιορίζει τις ευκαιρίες για πειραματισμό και επιτρέπει την αυθόρμητη έκφραση σχετίζεται με την ανεξαρτησία του παιδιού.

 Αμέσως μετά την αγάπη, το σπουδαιότερο δώρο του γονιού προς το παιδί είναιη αίσθηση της πειθαρχίας. Οι περισσότεροι γονείς παραδέχονται ότι είναι πολύ σημαντικό να θέτουν όρια, εντούτοις ένα από τα δυσκολότερα εγχειρήματά τους είναι να βάλουν σε πράξη αυτήν την παραδοχή και μάλιστα με τρόπο σταθερό και αποτελεσματικό. Όταν και οι δυο γονείς δουλεύουν όλη μέρα και λείπουν από το σπίτι, απεχθάνονται να εφαρμόζουν κανόνες πειθαρχίας τις λιγοστές ώρες που βρίσκονται με τα παιδιά τους. Όμως τότε είναι που πολλές φορές τα παιδιά θα δοκιμάσουν την προκλητική τους συμπεριφορά.

  Πειθαρχία σημαίνει διδασκαλία, όχι τιμωρία. Χωρίς πειθαρχία, τα παιδιά, ήδη από το δεύτερο έτος, συμπεριφέρονται σαν να είναι κακομαθημένα. Η σταθερή πειθαρχία που αφορά σημαντικά ζητήματα δεν αποτελεί απειλή για την προσωπικότητα του παιδιού. Ίσα-ίσα, είναι μέρος της πορείας του προς την αυτογνωσία. Οι γονείς θα πρέπει να διδάξουν όρια στα παιδιά, χωρίς να επιδεινώνουν την κατάσταση. Για παράδειγμα, μερικά παιδιά ηλικίας 3 ως 6 ετών σε κάποιο ξέσπασμά τους πετούν ή σπάζουν αντικείμενα. Στο τέλος της ημέρας ή κάποια άλλη στιγμή που είναι πολύ κουρασμένο, το παιδί χάνει τον έλεγχό του. Κατ’αρχήν, δώστε του να καταλάβει ότι αυτό δεν πρέπει να το κάνει-ότι δε θα το αφήσετε να το κάνει όσο περνάει από το χέρι σας. Αγκαλιάστε το και καθίστε κοντά του ώσπου να είναι σε θέση να σας ακούσει. Τότε κουβεντιάστε το λόγο που πιστεύετε ότι θέλησε να το κάνει και δείξτε του ότι ξέρετε καλά πόσο άσχημα αισθάνεται για αυτή την καταστροφική και ανεξέλεγκτη συμπεριφορά του. Διαβεβαιώστε το ότι θα προσπαθήσετε να το βοηθήσετε προτού του ξανασυμβεί. Ρωτήστε το τι νομίζει ότι θα μπορούσε να το σταματήσει. Αν αυτό που προτείνει φέρνει αποτέλεσμα, επαινέστε το ζωηρά. Αυτό βοηθά ιδιαίτερα στην ανάκτηση του αυτοελέγχου.

 Ας αναφέρουμε ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την πειθαρχία:

   Προσαρμόστε την πειθαρχία στο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού. Αν πρόκειται για βρέφος ή νήπιο που μόλις άρχισε να στέκεται στα πόδια του, προσπαθήστε κατ’αρχήν να στρέψετε την προσοχή του σε μια άλλη δραστηριότητα. Αν αυτό δεν φέρει αποτέλεσμα –δυστυχώς δε φέρνει πάντα- ίσως χρειαστεί να το απομακρύνεται μόνοι σας. Για ένα παιδί πάνω από δύο ετών, η πειθαρχία πρέπει πάντα να περιλαμβάνει μια εξήγηση για τους λόγους που το οδήγησαν να ‘παρασυρθεί’ και να ενεργήσει κατ’αυτόν τον τρόπο. Δοκιμάστε να σκεφτείτε τι ώθησε το παιδί σε αυτή την συμπεριφορά και δώστε του την ευκαιρία να το καταλάβει μόνο του.

·  Η πειθαρχία πρέπει να ταιριάζει στο παιδί σας. Χρησιμοποιήστε όλα όσα ξέρετε γύρω από το χαρακτήρα και τις ευαισθησίες του παιδιού σας. Ένα ευαίσθητο παιδί μπορεί να συντριβεί με κάποιο είδος τιμωρίας, η οποία μπορεί, αντίθετα, να είναι ιδανική για ένα ζωηρό, υπερκινητικό παιδί.

·Όταν το παιδί σας είναι μαζί με άλλα παιδιά, προσπαθήστε να μην ανακατεύεστε. Όταν επεμβαίνετε σε μια κατάσταση, τη μετατρέπετε από μια απλή συναναστροφή παιδιών σε μια περίπλοκη επικοινωνία, όπου τουλάχιστον οι μισές αντιδράσεις του παιδιού σας έχουν στόχο εσάς τους ίδιους.

· Προσφέρετε στο παιδί πρότυπα συμπεριφοράς για μίμηση. Δοκιμάστε να το βοηθήσετε να ελέγξει τον εαυτό του ή να βρει τρόπους να αντιμετωπίσει μια κατάσταση, δίνοντάς του παραδείγματα. Συχνά ο τρόπος που το βοηθάτε να λύσει μια διαφορά είναι πολύ πιο διδακτικός από χίλιες λέξεις. Μια σταθερή, άμεση αλλά και γεμάτη αγάπη προσέγγιση είναι σίγουρα το καλύτερο πρότυπο για μίμηση που μπορείτε να του προσφέρετε.

·   Ζητήστε τη γνώμη του παιδιού για το τι θα μπορούσε να βοηθήσει την επόμενη φορά. Και δοκιμάστε το. Αν φέρει αποτέλεσμα, επαινέστε το παιδί σας.

· Η σωματική τιμωρία έχει πολύ χειροπιαστά μειονεκτήματα. Θυμηθείτε τι σημαίνει για το παιδί να σας δει να χάνετε την ψυχραιμία σας και να αντιδράτε με τη χρήση σωματικής βίας.  

·  Προσέξτε τα διφορούμενα μηνύματα. Καθώς του λέτε «Μη χτυπάς» ή «Μην το κάνεις αυτό», αν εσείς κατά βάθος δεν έχετε πειστεί, ίσως αυξήσετε την έλλειψη αυτοελέγχου στο παιδί σας.

Σταθείτε και εκτιμήστε και πάλι τις περιπτώσεις στις οποίες η πειθαρχία δεν έφερε αποτέλεσμα. Μήπως αντιδράτε πολύ σκληρά και επομένως αναποτελεσματικά; Μήπως το παιδί σας αντιδρά με τρόπο που υποδηλώνει ότι έχει άγχος ή ότι χρειάζεται περισσότερη στοργή;Θυμηθείτε να ενισχύετε θετικά το παιδί σας όταν δεν σας ταλαιπωρεί: «Μπράβο το παιδί μου. Κοίταξε πόσο προσπάθησες να ελέγξεις τον εαυτό σου! Είμαι πολύ περήφανος για σένα!».

Τι πρέπει να κάνουμε όταν το παιδί  αρνείται να μοιραστεί το παιχνίδι του με το αδερφάκι ή το φίλο του;

Όταν τα παιδιά  μαλώνουν για τα παιχνίδια τους, δεν μπορούμε να τα μάθουμε εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή να μοιράζονται τα παιχνίδια τους. Βάζουμε στόχο να τους «διδάξουμε» αυτό το μάθημα με έναν τρόπο που δεν τα θίγει, που δεν τους δημιουργεί, δηλαδή, ενοχές ή άσχημα συναισθήματα για το άλλο παιδάκι. Τα παιδιά είναι ευαίσθητα στα… σιωπηλά μηνύματα , επεξεργάζονται το μήνυμα με τον τρόπο που αυτά καταλαβαίνουν. Για παράδειγμα, αν απαιτήσουμε από το μεγαλύτερο παιδί να παραδώσει το παιχνίδι με το οποίο ασχολείται στο μικρότερο αδερφάκι του, αυτό που θα καταλάβει το μεγαλύτερο είναι ότι αγαπάμε περισσότερο το μικρότερο ή -στην περίπτωση του φίλου του- ότι εκτιμάμε περισσότερο το «ξένο» παιδάκι από αυτό.

3 λάθη που ΔΕΝ πρέπει να κάνουμε:

1. Δεν αρπάζουμε το παιχνίδι από τα χέρια του!

Τι πιστεύετε ότι εισπράττει ένα παιδί όταν του αρπάζουν το παιχνίδι από τα χέρια και το δίνουν σε άλλο παιδί; Φανταστείτε ότι εισβάλλει στο γραφείο σας το αφεντικό σας, αρπάζει το laptop σας και το δίνει σε κάποιον άλλο συνάδελφό σας. Θεωρείτε ότι αυτή η χειρονομία θα σας κάνει, στη συνέχεια, να θέλετε να μοιραστείτε τα πράγματά σας; Μόνο εφόσον συντρέχουν λόγοι ασφάλειας δικαιολογείται να αρπάξετε από τα χέρια του παιδιού σας το παιχνίδι του. Εάν καταλήξετε να χρησιμοποιήσετε βία για να του το αποσπάσετε, απλώς διδάσκετε στο παιδί σας να κάνει το ίδιο. Προσπαθήστε να του ζητήσετε το παιχνίδι, προτείνοντας το χέρι σας και με χαμηλό τόνο στη φωνή σας.

2. Δεν υποχρεώνουμε το μεγαλύτερο να δίνει τα παιχνίδια του στο μικρότερο!

Είναι συνηθισμένη περίπτωση το μεγαλύτερο παιδί σας να παίζει με το βιβλίο του, το στυλό του, το παιχνίδι του και το μικρότερο να θέλει, την ίδια ώρα, να απασχοληθεί και αυτό με τα ίδια αντικείμενα. Είναι, όμως, δίκαιο το μεγαλύτερο παιδί σας να μοιραστεί το παιχνίδι του απλώς και μόνο επειδή αυτή είναι η επιθυμία του μικρότερου; Μην ξεχνάτε ότι το να μάθετε τα παιδιά σας να σέβονται το χώρο του άλλου είναι τόσο σημαντικό, όσο και το αίσθημα γενναιοδωρίας που προσπαθείτε να τους εμφυσήσετε.

3. Δεν βάζουμε να παίζουν με τη σειρά!

Μια βασική στρατηγική που χρησιμοποιούν οι γονείς για να διδάξουν τα παιδιά τους να μοιράζονται είναι να μοιράζουν τα ίδια παιχνίδια στο καθένα απ' αυτά, σε διαδοχικές χρονικές περιόδους. Για παράδειγμα, πολύ συχνά λέτε στα παιδιά σας ότι «σήμερα με την μπάλα θα παίξεις εσύ και αύριο ο αδελφός σου»… Για να έχει η κίνησή σας διδακτική αξία, θα πρέπει πρώτα τα παιδιά να καταλάβουν τι εστί χρόνος. Λάβετε υπόψη σας ότι η αίσθηση του χρόνου δεν αναπτύσσεται στο παιδί μέχρι την ηλικία των τριών χρόνων. Συνεπώς, είναι μάταιο να ζητάμε από ένα παιδί μικρότερο των πέντε ετών να πειθαρχήσει. Ίσως να μας ευχαριστήσει δίνοντας το παιχνίδι του, αλλά σίγουρα η κίνησή του αυτή δεν είναι αποτέλεσμα του μαθήματος που του δώσαμε.

6 κινήσεις που πρέπει να κάνουμε:

1. Αναζητούμε λύσεις

Δώστε τους να καταλάβουν ότι είναι υπεύθυνα για τη διαμάχη και ενθαρρύνετέ τα να βρουν μόνα τους τη λύση. Ένας τρόπος είναι να πείτε: «Εντάξει, έχουμε ένα πρόβλημα εδώ. Και οι δυο σας θέλετε να παίξετε με το ίδιο παιχνίδι, αλλά αυτό δεν είναι δυνατό… Πώς μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα;» Στη συνέχεια, αποτραβιέστε, όσο αυτό είναι δυνατό, και αφήνετε τα παιδιά να λύσουν μόνα τους τη διαφορά. Μια άλλη στρατηγική που μπορείτε να ακολουθήσετε είναι να δώσετε κάποιες εναλλακτικές λύσεις στα παιδιά και να τα παροτρύνετε να διαλέξουν.

2. Ζητούμε συγγνώμη για το παιδί μας

Πόσες φορές δεν σας έτυχε να αρπάξει το παιδί σας το παιχνίδι ενός άλλου παιδιού. Μη φοβηθείτε να ζητήσετε εσείς συγνώμη για αυτό. Με αυτήν τη στάση σας δείχνετε στο άλλο παιδάκι ότι το σέβεστε και δίνετε στο δικό σας ένα καλό παράδειγμα. Η δική σας συμπεριφορά είναι σίγουρα το καλύτερο παράδειγμα… Αν εσείς δεν είστε κτητικοί στην καθημερινή σας ζωή, τα παιδιά σας λαμβάνουν το μήνυμα!

3. Παρακολουθούμε χωρίς να παρεμβαίνουμε

Αντισταθείτε στον πειρασμό να μπείτε ανάμεσα στα παιδιά που μαλώνουν για ένα παιχνίδι ή να χάσετε την ψυχραιμία σας και να τους φωνάξετε, εκτός βέβαια και αν φτάσουν στο σημείο να πιαστούν στα χέρια. Η ανάμιξή σας στην υπόθεση κάνει στο τέλος κάποιο από τα παιδιά να πληγωθεί. Επίσης, τα παιδιά σας μαθαίνουν να εξαρτώνται από εσάς για να λύσουν τις διαφορές τους. Εάν επέμβετε, κάποιο από τα παιδιά θα βγει κερδισμένο και κάποιο χαμένο και κάθε φορά που διεκδικούν κάτι θα περιμένουν από τη μαμά και τον μπαμπά να δώσουν τη λύση.

4. Αποσπάμε την προσοχή του

Δεν είναι δύσκολο να αλλάξετε τη διάθεση του παιδιού, αποσπώντας την προσοχή του και κάνοντάς το να ασχοληθεί με κάτι διαφορετικό. Μην προσπαθείτε σε κάθε διαμάχη να του διδάξετε πώς να μοιράζεται. Τα μικρότερης ηλικίας παιδιά είναι εύκολο να ενδιαφερθούν για άλλα πράγματα σε χρόνο ρεκόρ.

5. Μπαίνουμε στην ψυχολογία του

Ένα παιδί μπορεί να είναι γενναιόδωρο με τους φίλους του, αλλά όχι και με τα αδέρφια του. Γιατί συμβαίνει αυτό; Απλώς, το μικρό σας λειτουργεί έτσι επειδή αισθάνεται ότι στο σπίτι δεν μπορεί να οριοθετήσει τα πράγματά του και επιπροσθέτως αισθάνεται ανταγωνιστικά. Μπορείτε να αλλάξετε τη συμπεριφορά τους, βοηθώντας τα παιδιά σας να συνειδητοποιήσουν πράγματα που κάνουν το ένα για το άλλο. Για παράδειγμα, ένα απλό σχόλιο σε ανύποπτο χρόνο, όπως: «Ήταν πολύ ωραία η κίνηση του αδελφού σου να σου δώσει τα πατίνια του», είναι μερικές φορές το μόνο που χρειάζεται.

6. Επιβραβεύουμε τη γενναιοδωρία του

Η επιθυμία  του να καλέσει δέκα φίλους  του στο σπίτι αντί για δύο και να ετοιμάσετε  λιχουδιές για όλη την παρέα μπορεί να σας εκνευρίσει. Αναγνωρίστε του όμως τις καλές του προθέσεις και αντί να το επιπλήξετε, επαινέστε το για το ότι είναι καλός φίλος. Οφείλετε να του εμφυσήσετε από νωρίς τη διάθεση του να μοιράζεται.

·     Ας θημηθούμε:

·     Απαιτείται σεβασμός της ανάγκης του παιδιού για κτητικότητα.

·     Χρειάζεται να λάβετε υπόψη σας τη συναισθηματική ωριμότητα του παιδιού σας.

·     Ίσως το μόνο που χρειάζεται είναι η καθημερινή συναναστροφή του παιδιού σας με τα άλλα παιδάκια.

ΠΗΓΗ:http://kindergartenideas-sofia.blogspot.gr/2013/11/blog-post_3040.html